online afkicken van je smartphoneverslaving, stoppen met Ons Moemoe
Stoppen met je smartphone of afkicken van je verslaving is niet nodig. Je smartphoneverslaving is logisch. Tips voor een gezonder gebruik van je smartphone.
1764
post-template-default,single,single-post,postid-1764,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode_grid_1300,qode-theme-ver-13.1.2,qode-theme-bridge,wpb-js-composer js-comp-ver-6.2.0,vc_responsive

online afkicken van je smartphoneverslaving

Afkicken van een smartphoneverslaving.

online afkicken van je smartphoneverslaving

stoppen met je smartphoneverslaving

In dit artikel bespreken we:

  • waarom een smartphoneverslaving logisch is,
  • waarom je niet echt verslaafd bent aan je smartphone maar vooral aan afleiding,
  • hoe de smartphone je als een sluipmoordenaar ongelukkig maakt,
  • de gevolgen van een smartphoneverslaving,
  • de oorzaken van een smartphoneverslaving,
  • hoe je meer van je leven kan maken door je niet-bestaande smartphoneverslaving aan te pakken,
  • belachelijk veel tips voor een gezonder smartphonegebruik.

een smartphoneverslaving is logisch, lang leve de digitalisering

Net zoals je met een mes een boterham vol hemelse choco kan smeren, kan je er ook je buurman mee doen zwijgen. Dat mes op zich is niet ‘slecht’ en dat geldt ook voor onze digitale technologie. Je smartphone is louter gereedschap.

Van vaatwassers tot realtime filemeldingen, van een app om op afstand je huis te verwarmen tot notificaties om je ontstekingsremmers in te nemen, het sneller opsporen van ziektes, communicatie met je buitenlandse minnaar, ooggestuurde spraakcomputers om lichamelijke beperkingen te compenseren, het onthouden waar je auto staat en online je aambeienzalf laten leveren.

Een smartphone heeft de kracht om je levenskwaliteit flink de hoogte in te jagen. Ondanks privacyschendingen, cyberpesten en smartphoneverslavingen is een natuur zonder technologie vele malen harder voor de mens.

je bent niet verslaafd aan je smartphone, wel aan afleiding

de mens is gewoon barslecht in ‘niets doen’

Er zijn geen planten bekend die spontaan beslissen om niet meer te groeien. Alle natuur is ingesteld is op vooruitgang dus ook de mens. ‘Niks doen’ is nauwelijks te verdragen voor onze hersenen en dus gaan ze steeds op zoek naar prikkels. En daarom neem je genoegen met een krakende radiozender in je wagen of lezen we de ingrediënten van de ontbijtgranendoos.

Zelfs als je besluit om lekker te niksen, ben je bezig. Zonnen, slapen, lezen, swipen, drinken, wandelen, neuspeuteren, nagelbijten, schminken, krabben, … zolang het maar niet niks is. Zelfs meditatie, het ultieme niksen, draait om focus. Het hele hier-en-nu is duiken in puur bewustzijn en daar heb je alerte hersenen voor nodig.

Onze hunkering naar afleiding is dus niets om je mentale zweepslagen voor te geven. Het is een zuiver ingebakken menselijke reflex. Afleiding is bovendien niet fout. Lang leve gedateerde magazines in wachtkamers of souvenirwinkeltjes op luchthavens. Contexten genoeg waar afleiding meer dan welkom is.

Is de ‘buienradar’ noodzakelijk om je bedpartner te bevredigen?

De meesten van ons vertoeven echter niet zo vaak in wachtkamers of op luchthavens. Grijpen naar je smartphone op momenten waar het geen meerwaarde is, is afhankelijk gedrag.

  • Dien je echt Whatsapp te checken als je met je kind in de tuin speelt? 
  • Dient die sms bekeken te worden terwijl je luistert naar je goede vriendin?
  • Dien je echt het pedicure-resultaat van de buurvrouw te ‘liken’ tijdens een etentje? 

Afgeleid worden is onvermijdelijk. Afgeleid willen worden is een keuze.

afleiding is sterker dan discipline

Afleiding is altijd de gemakkelijkste keuze. Onze natuur staat ingesteld op overleving en wil zo spaarzaam mogelijk omgaan met energie. Reageren met een ‘lachend kakske’ is zuiniger dan ‘echt werken’ en geeft je kortstondig nog het gevoel iets nuttigs te doen.

Om diezelfde overlevingskansen te verhogen streven we naar vooruitgang en gruwelen we van saaiheid. Je biologie geeft niet om mindfulness en zal je er tijdens een romantisch diner aan herinneren dat de droogkast straks nog opgezet dient te worden.

En anders nemen die ontelbare reclames je wel mee naar een ideale droomwereld. Duizenden producten roepen om jouw aandacht en zelfs als je al die prikkels krijgt buitengesloten, begin je spontaan te dagdromen. 

Zo vaak vertoeven we dus niet in die echte hier-en-nu-werkelijkheid. Zelfs met kilo’s wilskracht ben je gedoemd te mislukken. Het is strategischer om een prikkelarme levensstijl te creëren zodat afleiding minder kans krijgt.

je smartphone werkt als een sluipmoordenaar die je ongelukkig maakt

de kracht van voldoening, ‘genieten’ is een idioot doel

De meeste tijd die we achter onze schermen doorbrengen, gaat niet naar ‘bouwen aan een beter leven’. Onze smartphone heeft voornamelijk ‘ontspanning’ als doel. Je selfies bewerken, de Scandinavische boomhut van je collega liken of een matige serie erdoor jagen. Digitaal genot ligt voor het grijpen want je hebt er geen discipline, conditie of speciaal dieet voor nodig.

Wie zich te diep in ontspanning graaft, ervaart zinloosheid. We denken onterecht dat ‘genot’ de zin van het leven is maar dat zou betekenen dat druggebruikers en alcoholverslaafden tot de gelukkigsten op onze planeet behoren.

Digitaal entertainment is geen boeman. We hebben ontspanning nodig als middel om te rusten, om terug in balans te komen maar we hebben evenzeer voldoening nodig. De ervaring dat wat we doen op een bepaalde manier bijdraagt, dat het ergens nut heeft, dat je van betekenis bent. Hersenloos swipen op je smartphone vervult die taak nauwelijks.

de kracht van verveling en diep werk, saai is best hip

Verveling, hoe ‘onrustig’ ook, leidt tot zelfreflectie en boort nieuwe ideeën en inzichten aan. Diep ongestoord werken zorgt dan weer voor ‘flow’, een geluksmakende creatieve gemoedstoestand.

Verveling kunnen we echter niet verdragen en diep werk vraagt discipline dus is het logisch dat je naar je smartphone grijpt. Als afleiding het verlangen is, dan is je smartphone veruit de efficiëntste drug.

We voelen ons op ons best als we ons met één ding kunnen bezighouden. Alsof we op automatische piloot helemaal opgezogen worden in wat we doen en hierdoor tijd en ruimte uit het oog verliezen. Een sporter, kok, leerkracht, vakman of muzikant is op zijn best als alles vanzelf lijkt te gaan, zonder denken maar met pure focus.

de kracht van aandacht, het tegengif voor een smartphoneverslaving

We zijn ontworpen om onze aandacht maar één keer te gebruiken. Zelfs als je meerdere dingen tegelijk doet, spring je eigenlijk heel snel van de ene taak naar de andere. Je kan je aandacht verdelen maar nooit in dezelfde kwaliteit. Ons Moemoe biedt je graag twee middeltjes om je aandacht te oefenen.

wees bewonderenswaardig en negeer je smartphone in gezelschap

Volwaardige aandacht, iemand die naar je luistert en zich niet laat afleiden door de technologie in zijn broekzak. Dat is best een mooi cadeau om iemand te geven. Toch kiezen we er te vaak voor om onze focus te laten wegglijden naar onze smartphone. 

Je ‘berichten’ checken, opnemen als je gebeld wordt, iets opzoeken en iets regelen voor straks is onrechtstreeks duidelijk maken dat die voetbaluitslag, filemelding of het irritante geluk van je schoonzus in Barcelona belangrijker is dan je gesprekspartner. Bah!

ook denken is een vorm van afleiding

Het verleden is voorbij en de toekomst is er nog niet. Eigenlijk is jouw leven één langgerekte ‘nu’. Zelfs morgen zal het ‘nu’ zijn. Dus je spijt over vroeger of je zorgen over later bestaan eigenlijk niet. Het zijn louter concepten die zich in je verbeelding afspelen.

Het is geen slechte levensstrategie om vaker verbinding te maken met de realiteit, met dat wat is. Je hoeft er geen meditatiegoeroe voor te contacteren of een diploma Mindfulness te behalen. 

Oefen op het herkennen van de taal in je hoofd. Leer kijken naar wat is, zonder er iets van te vinden. In het huidige moment hoef je geen ‘likes’ te scoren of ‘statusupdates’ te checken.

vier gevolgen van je smartphoneverslaving

één – uitstelgedrag

Eén idioot tik-tok-bericht kan al voldoende te zijn om je planning in te ruilen voor een digitale reis door Smartphonië. Best prettig maar de stranden liggen er vol met uitstelgedrag.

Door telkens toe te geven aan externe prikkels, kom je moeilijker tot de essentie van wat je wil bereiken. Hoeveel focus krijgt dit artikel bijvoorbeeld en heb je ondertussen je smartphone al gecheckt?

twee – tijdverspilling

Onderschat al die kleine afleidingsmanoeuvres niet. 10 minuten Facebook, de profielfoto’s van je whatsappcontacten bewonderen en nog even Netflix voor het slapengaan. Het lijkt onschuldig maar je smartphone is een sluipmoordenaar die het op je tijd gemunt heeft.

Wie 2 uurtjes per dag naar zijn smartphone staart, besteed één volle maand per jaar aan beeldschermturen. Zonder slaap. Verspilde tijd waarvan je ook een deel zou kunnen gebruiken om je leven constructief vorm te geven.

drie – onproductief

Afleiding haalt je uit het moment, waar je ook mee bezig bent. Een versnipperde aandachtspanne is een killer om werk gedaan te krijgen. Het brein verspilt heel veel energie om telkens terug de juiste focus te pakken te krijgen. Een beetje zoals de ramen opengooien tijdens een hittegolf terwijl de airco zijn werk doet.

Het gevoel van controle en nuttigheid die een smartphone je kan geven is niet meer dan een illusie. Je inbox opnieuw checken of een ‘duim omhoog’ geven, het neemt tijd én focus in beslag. Je fysieke brievenbus thuis doe je ook geen 267 keer per dag open en je stopt onderweg ook niet aan elke deur van een vriendin om te zeggen hoe ‘leuk’ haar granola-ontbijt met goji-bessen wel niet is.

Het is niet omdat je ‘bezig’ bent dat het ook ‘efficiënt’ is. 

vier – zombiemodus

Als we ons ellendig voelen denken we dat sociale media ons even kan opbeuren maar in werkelijkheid doet het niet meer dan dempen. Onterecht bestempelen we deze toestand als een vorm van gelukkig zijn terwijl het meer weg heeft van een zombiemodus.

Dat breinloos tokkelen op je smartphone bedekt immers ook je levenslustige emoties en die heb je nodig om je tevreden te voelen.

Je hoeft niet telkens weg te vluchten in je smartphone als je je brak voelt. Je slecht humeur kan evengoed een stamp onder je gat zijn om in gang te schieten dus geef het die kans. 

drie oorzaken van je niet-bestaande smartphoneverslaving

één – je hebt geen smartphoneverslaving, je ervaart een saai leven

Kijk, je doet niets fout. Je bent een uniek biologisch wezen met een brein. Dat brein wil dat je hele wezen zich goed voelt. Daarom is het continu op zoek naar verbetering en zo ontstaat ‘evolutie’. 

Kans bestaat dat je leven teveel saaiheid bevat en dat je daardoor gemakkelijk naar je smartphone grijpt in plaats van aan de slag te gaan met het taaiere werk: dromen en verlangens waarmaken, iets doen met wat in je pruttelt, je leven vorm geven, je potentie verder ontwikkelen, het ongemak erbij nemen om te kunnen doen wat jou voldoening geeft.

twee – je hebt geen smartphoneverslaving, je ervaart onzekerheid

Onzekere mensen vertoeven doorgaans liever in Smartphonië. Het voelt als een veiligere wereld waar je leegte en pijn kan vermijden. Waar je bevestiging kan krijgen op comfortabelere manieren zoals het posten van je havermout met fruit of het boos zijn over onrecht zonder fundamenteel je eigen levenswijze aan te passen. 

Likes liggen voor het rapen en je hoeft je er zelfs niet kwetsbaar voor open te stellen. Goedkeuring binnen handbereik dankzij emoji’s en hashtags.

Maar vanbinnen pruttelt het want ooit ga je dood en jouw ogenschijnlijk ideale internetidentiteit vertoont binnenin meer barsten dan dat iemand kan vermoeden. Je weet verduiveld goed hoe ‘nep’ het allemaal is maar durft de confrontatie met het echte leven niet aan. 

De wereld weet graag wat jij te bieden hebt en met actie valt meer bij te dragen dan met een duim, smiley of lachend kakske. Leer eigenwaarde uit jezelf halen in plaats ze na te jagen op sociale media. Werk aan je tevredenheid zodat je die bevestiging en gelukshots minder nodig hebt.

Deel online wat je fijn vindt, vraag aandacht als je het nodig hebt maar bedenk tegelijk wat de echte meerwaarde voor jouw leven is bij wat je posten wil.

drie – je hebt geen smartphoneverslaving, je wil verbondenheid

Zo fantastisch vinden we onze smartphone niet, we zijn er vooral mee samengesmolten. Het is een schitterend hulpmiddel dat we steeds meer zijn gaan gebruiken als vluchtmiddel. 

Net als chocolade, alcohol, porno of bingewatchen is je smartphone in staat om die sluimerende leegte van je bestaan te dempen. Heel kort voel je je weer verbonden en daar doe je het voor.

Door je kwetsbaar op te stellen bouw je diepere offline connecties op en zo ontstaan waardevolle relaties. Hoe beter je offline connecties, hoe minder je hunkering naar online vluchtgedrag.

je zogezegde smartphoneverslaving aanpakken, een e-stamp onder je gat

Het is niet omdat afleiding overal aanwezig is dat we ons daarbij hoeven neer te leggen. Laten we de massa negeren en koppig ten strijde gaan tegen algoritmes en digitale hunkering.

eis je leven op, ontwerp een mentale afleidingsbunker

Zo eentje waar niets of niemand zomaar binnen kan. Met een geheim wachtwoord als je dat wil. Wie zijn omgeving aanpast tot een minimum aan afleiding wordt vanzelf een heel pak kalmer. En andersom werkt het ook. Wie zich kalm weet te houden, heeft minder behoefte aan afleiding.

Wie of wat mag je storen? Wees daar heel erg streng in. Onderaan dit artikel krijg je hiervoor belachelijk veel tips, doe er je ding mee!

geef je leven vorm door van afleiding een constructieve keuze te maken

Elke vorm van aandacht die je aan afleiding schenkt, kan je niet meer recycleren. Je kan hem niet meer aan je naasten schenken, aan je droomproject, aan je ambities of aan je gezondheid. 

Je ganse digitale wereld kan je leven enorm verrijken maar is tegelijk een onuitputtelijke bron van afleidingen. Notificaties, herinneringen en irritant vriendelijke computerstemmen. Steeds meer toestellen smeken om gebruikt te worden. 

De grens tussen gebruiker en gebruikt worden is dun. Neem de touwtjes terug in handen en kies bewust hoe en wanneer je afleiding wenst te gebruiken.

minderen met je smartphone is geen poging maar een besluit

Je bent niet echt verslaafd dus hoef je een gezond smartphonegebruik ook niet moeilijker maken dan dat het is. Het is iets dat je besluit en waarvan je vanaf het eerste moment de voordelen van zal ervaren.

Zonder afkickverschijnselen net omdat je er zo bewust voor gekozen hebt. Er zal wel eens een hunkering optreden maar die heb je bij chocolade of andere verlangens ook, daar geef je ook niet altijd aan toe.

Je past dus je gedrag aan en besluit een tikkel anders te gaan leven wat je smartphone betreft. Je kiest voor een nieuwe identiteit, iemand die baas is van zijn smartphone in plaats van andersom. Je wordt je bewust van je oude gebruik terwijl je nieuwe afspraken maakt met jezelf. 

Je beseft dat je elk moment opnieuw kan kiezen of je al dan niet je smartphone gaat gebruiken. Je faalt terwijl dit steeds meer een gewoonte wordt en ontdekt dat je oude gebruik steeds minder goed aanvoelt, als een jas waar je op uitgekeken bent geraakt.

Maak tijd voor je offline leven!

Het is onmiddellijk zaak om dingen te beleven met je gewonnen tijd. Ontwikkel jezelf, duik in ongemak als dat nodig is. Begin stapsgewijs uit te voeren wat er al zolang aan je trekt. 

Volg je nieuwsgierigheid en kijk waar het je brengt. Breng tijd door met wie of wat je leuk vindt. Van sporten tot die zwoele buurman, van beleggen tot Bridge. Je hebt geen reden nodig om gewoon te genieten. Leef, nu!

Een gelukkig leven bestaat uit een verzameling van gelukkige momenten. Wie zijn eigen leven vorm geeft, zal minder afleiding ervaren omdat je met meer focus door het leven van alledag raast. Proper.

besef dat online tijd een flauw afkooksel is

Snel en smaakvol op het moment dat je het consumeert maar het heeft ook iets vuils, iets leegs, iets net-niet, iets nep. Soep uit blik is beter dan ‘geen eten hebben’ maar wint nooit van echte soep. Een Whatsappconversatie is beter dan geen communicatie maar mist de diepgang van ‘onder 4 ogen’. Skyperitieven, thuisonderwijs, porno, junkfood en quinoa. Allemaal afkooksels die hun nut hebben maar geen na te streven doel hoeven te zijn.

later terugblikken op dat leven van je

Ga je echt spijt hebben dat je zo weinig op sociale media hebt rondgehangen? Spijt dat je zo weinig televisie hebt gekeken?

Je vervult verschillende rollen in dit leven en in elk van die rollen ben je in staat om voldoening te ervaren door bij te dragen aan het bijhorende grotere plaatje. 

Iets van je leven maken is vaak niet meer dan je best doen in elk van je al dan niet gekozen rollen. Als leerkracht, als vader, als broer, als zoon, als partner, als eerlijke vriend of als Ons Moemoe. 

Wat zijn jouw rollen en hoe wil je ze vervullen?

belachelijk veel praktische tips om je smartphoneverslaving te verslaan

Kiezen voor een niet-storen-modus is ongelooflijk heilzaam. Al je meldingen en oproepen zijn uitnodigingen tot communicatie, geen verplichtingen. Je hoeft niet bereikbaar te zijn. Laat je niet opeisen en hou de digitale regie zelf in handen.

  • Las een vastenperiode in voor de apps waaraan je verhangen bent of ga ‘cold turkey’ en wissel een tijdje je smartphone voor zo’n internetloos fossiel met onverwoestbare batterij. Proef van de voordelen en ervaar zelf welke ‘tools’ je mist.
  • Zoek alternatieven tegen de dode momenten waar je op langere termijn meer voldoening uithaalt. Schrijf je gedachten neer, som dankbare dingen op, babbel met iemand of ga even kuieren. Ontwikkel deugdzamere gewoontes.
  • Pest jezelf door de vermaakapps van je hoofdscherm te halen. Dwing jezelf om omwegen te maken. Plaats functionele apps op de voorgrond en haal de rest, net zoals de chips thuis, uit het zicht.
  • Overweeg minder maar betere technologie. Minder toestellen is minder updates, minder opladen, minder synchronisatiefrustratie, minder opkuisen en minder gestoord worden door overbodige meldingen. 
  • Dood aan alle notificaties. Schakel ze allemaal uit en ontdek door ze te missen dewelke voor jou nu echt de belangrijkste zijn. 
  • Kies standaard voor ‘stil’ of een piekfijn uitgedokterde ‘niet-storen’. Voeg mondjesmaat je schoonmoeder toe of andere mensen die je wel mogen lastig vallen. 
  • Geniet van de frustraties bij de buitenwereld omdat je niet direct reageert. Weet dat mensen je op termijn steeds minder gaan lastigvallen met dingen die er amper toe doen. Je omgeving heeft niet te bepalen hoe jij je tijd indeelt, je bent niet verplicht steeds ‘beschikbaar’ te zijn.
  • Verwijder specifieke software van je smartphone zodat dit enkel thuis via een computer kan.
  • Beschouw een smartphone als gereedschap en niet als een onderdeel van jezelf. Laat hem thuis, net als je broodrooster en leer onbereikbaar zijn. 
  • Voer een uitschrijven-oorlog met bedrijven die je bestoken met commerciële mails, irritante nieuwsbrieven of sms’en met zomeracties. Contacteer de klantendienst en zorg dat ze je met rust laten. Dat vergt herhaaldelijke inspanning maar bespaart je op langere termijn veel afleiding. Gebruik de ‘spam-knop’ als men niet luisteren wil.
  • Maak een nep-mailadres aan voor als je echt ergens je e-mailadres dient in te geven. Zo komt alle bagger in één inbox terecht waar je verder niets mee moet. Een snel alternatief is een tijdelijk e-mailadres. 
  • Besef dat je (onbekende) nummers niet hoeft terug te bellen. Wie je echt wil bereiken zal zijn poging hernemen of iets inspreken.
  • Dwing jezelf enkel het internet te gebruiken als er ‘wifi’ is. Door je mobiele data uit te zetten, pest je jezelf in de gewenste richting.
  • Blijf met je poten van je smartphone als je naar iemand luistert. Dwing jezelf om te oefenen in oprechte aandacht. Onthoud: Naar je gsm grijpen is hetzelfde als het gesprek verlaten en iets anders gaan doen.
  • Kies voor vliegtuigmodus en geef ongestoorde aandacht aan de activiteit waarmee je bezig bent. Zo maak je van het smartphonemoment nadien ook een bewuste keuze.
  • Negeer je smartphone bij rauwe verveling of stel het alvast enkele minuten uit. Herken de hunkering en doe er verder niets mee. Wees gewoon even in het moment terwijl je wacht. Ontdek hoe je leven simpeler wordt met minder prikkels en meer bewustzijn.
  • Zorg voor afstand tussen je smartphone en je bed. Stel hem eventueel zo in dat enkel bepaalde mensen je ‘s nachts mogen opbellen. Kies voor een luide nachtelijke ringtone die je ook in een andere kamer kan horen. Overweeg een apart wekkertje naast je bed als je de rest van je huisgenoten niet wil wakker maken of zet je smartphone ‘s nachts helemaal uit, hij springt uit zichzelf terug op als je een alarm hebt ingesteld. 
  • Beschouw je smartphone als je digitale woonplaats die ook gepoetst mag worden. Borstel door je bestanden en stofzuig je downloads en icoontjes. Verwijder overbodige apps en zorg voor een propere achtergrond. 
  • Overweeg één map voor alle communicatie-apps. Plan vaste momenten om deze map ‘leeg’ te werken. Bijkomend voordeel is dat alle meldingen samen verzameld worden. 
  • Ga voor vaste communicatiemomenten per dag. Zo verminder je de drang tot checken en versterk je jouw concentratie. Willekeurig doorheen de dag communiceren is pure versnippering van je aandacht.
  • Zorg voor een lege inbox en maak mappen aan voor te bewaren mails. Een map ‘opvolging’ kan dienen voor mails waar nog een actie aan vasthangt.
  • Schrap digitale vrienden en accounts die het niet meer waard zijn. Op die manier kan je gemakkelijker aandacht geven aan wie of wat er voor jou wel toe doet.
  • Filosofeer over de meerwaarde van sociale media in je leven. Zijn er platformen die niet meer bij je passen? Kan je online leven eenvoudiger? Is het zinvol om je gebruik te minderen? Maakt het uit wat anderen van je vinden als jij je leven naar eigen goesting leeft?
  • Hou geen ‘platformen’ aan om bereikbaar te zijn. Mensen die jou de moeite waard vinden, passen zich graag aan jouw communicatiemiddelen aan.
  • Deel minder en word je bewust van je ‘drang’ tot delen. Je wandeling aan het strand is even waardevol als anderen het niet weten. Je kan je focus op het zeezand houden in plaats van te dagdromen over wat anderen van je gefilterde benen vinden. De buitenwereld heeft niet te moeien met jouw ontbijt, geniet er gewoon van.
  • Doe enkel dingen die je ook zou doen als niemand het ooit te weten komt. Zo ontdek je of je voor jezelf leeft of voor wat anderen van je dienen te denken.

En onthoud: 2 uur ‘smartphone’ per dag is 1 maand per jaar weggeswipet. Of 5 jaar van de 60. Bam!

No Comments

Zin in een toogbabbel?

Op zoek naar een schrijver, spreker of schenenstamper? Welkom aan de toog van Ons Moemoe.

Last van een druk hoofd?

Geen magische oplossing, wel gratis 50 pagina’s vol handige inzichten om mee aan de slag te gaan.